Gij zult niet verstoren!
De Natuurgroep Kockengen (NGK) is opgericht in april 1974. Sinds die tijd zetten vrijwilligers van de Natuurgroep zich, met woorden en daden, in voor natuur en landschap in en rond Kockengen.
Met haar activiteiten wil de Natuurgroep de natuurlijke rijkdom van het laagveen- landschap rond Kockengen beschermen, behouden en waar mogelijk vergroten.
De belangrijkste activiteiten van de NGK zijn gericht op landschapsonderhoud, educatie en vogelbescherming.
Bij al deze activiteiten wordt zorgvuldig gekeken naar de effecten op de omgeving.
De activiteiten mogen uiteraard niet leiden tot verstoring of het verdwijnen van planten of dieren. Ook voor de NGK geldt de Omgevingswet (waarin de voormalige Wet natuurbescherming en de Flora- en faunawet zijn opgegaan), met name de specifieke zorgplicht en de beschermingsbepalingen voor flora- en fauna-activiteiten.
Samengevat: je mag geen (onverantwoorde) schade toebrengen aan beschermde planten of dieren.
Landschapsonderhoud
Bij het landschapsonderhoud gebruikt de NGK de Gedragscode Natuurbeheer als leidraad. Deze code is opgesteld door de grote natuurbeherende instanties in Nederland, zoals Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten.
In de gedragscode zijn de wettelijke kaders van de Omgevingswet vertaald naar de dagelijkse praktijk van het natuurbeheer. Stapsgewijs worden voorzorgsmaatregelen omschreven, kwetsbare periodes aangegeven en praktische oplossingen geboden voor de uitvoering.
In de praktijk betekent dit bijvoorbeeld dat werkzaamheden zoals het knotten van wilgen onder de categorie ‘bestendig beheer en onderhoud’ vallen. Om verstoring van broedende vogels te voorkomen, worden deze werkzaamheden in principe niet uitgevoerd in de periode van half maart tot 15 juli (de algemene richtlijn voor het broedseizoen).
In het Polderreservaat en andere kwetsbare natuurgebieden houden wij ons strikt aan deze data. Bij knotwilgen langs wegen kan er, uitsluitend na een grondige inspectie op aanwezigheid van nesten, soms tot 1 april worden gewerkt. Door de locatie en aanvullende maatregelen is de kans op verstoring daar zeer gering.
Ook voor het maaien van riet geeft de gedragscode duidelijke kaders voor de kwetsbare periodes. Hierbij nemen wij voorzorgsmaatregelen in acht, zoals het tijdig afvoeren van maaisel om de impact op de aanwezige flora en fauna te minimaliseren
Verstoring voorkomen: Educatie en Vogelbescherming
Bij onze activiteiten op het gebied van educatie en vogelbescherming staat het voorkomen van verstoring centraal. De NGK organiseert uiteraard geen excursies die directe schade toebrengen aan planten of (broedende) vogels. Hiermee handelen wij in lijn met de specifieke zorgplicht uit de Omgevingswet. Deze wet stelt dat iedereen de verantwoordelijkheid heeft om in het wild levende planten en dieren, en hun directe omgeving, te ontzien.
Indirecte effecten en digitale risico’s Naast directe verstoring zijn we ons zeer bewust van indirecte effecten. In het huidige digitale tijdperk kunnen waarnemingen van zeldzame flora of fauna zich razendsnel verspreiden. Hoewel het enthousiasme van gidsen en natuurliefhebbers begrijpelijk is, kan dit onbedoelde gevolgen hebben:
- Kwetsbare locaties: Het delen van een exacte groeiplaats van een zeldzame plant kan leiden tot vertrapping of zelfs diefstal.
- Verstoring door toeloop: Wanneer de locatie van een bijzondere vogel of een nest via apps of websites zoals waarneming.nl wordt gedeeld, kan een grote toeloop van fotografen en vogelaars ontstaan. Dit kan de vogel belemmeren in het rustig foerageren of zelfs leiden tot het verlaten van het nest.
Onze werkwijze De NGK is daarom terughoudend met het openbaar maken van locaties van kwetsbare soorten. Wij hebben onze waarnemers gevraagd om bijzondere vondsten op waarneming.nl uitsluitend ‘vervaagd’ (zonder specifieke locatie) te plaatsen.
Daarnaast plaatsen wij op onze eigen website en sociale media geen beelden waarvan te verwachten is dat deze tot verstoring leiden. Wij maken geen gebruik van foto’s die wijzen op verstoring, zoals nestfotografie of beelden van dieren in een duidelijke schrik- of afweerhouding.
Gedragscodes als leidraad Wij conformeren ons aan de Gedragscode Natuurfotografie, die breed wordt gedragen door natuurbeheerders en verenigingen voor natuurstudie. Hoewel er verschillende codes bestaan, hebben zij allemaal hetzelfde doel: het vertalen van de wettelijke kaders van de Omgevingswet naar de praktijk. Voor de NGK is het hoofddoel glashelder: bescherming van de natuur gaat altijd vóór de foto of de waarneming.
Een veilige omgeving voor deelnemers
De Natuurgroep Kockengen (NGK) hecht grote waarde aan een veilige omgeving voor al onze deelnemers. Wij willen dat iedereen – ongeacht leeftijd of achtergrond – zich bij onze activiteiten gerespecteerd en veilig voelt.
Zeker nu wij steeds vaker activiteiten voor kinderen organiseren, heeft sociale veiligheid onze volle aandacht. Om dit te waarborgen, sluit de NGK zich aan bij het landelijk gedragen beleid voor vrijwilligersorganisaties. Wij hanteren hierbij de richtlijnen en de gedragscode zoals ondersteund door Landschap Erfgoed Utrecht, gebaseerd op het protocol ‘In Veilige Handen’.
Dit beleid bevat duidelijke kaders voor een zorgvuldig aannamebeleid van begeleiders en een gedragscode die de omgangsvormen tussen vrijwilligers en deelnemers (met name minderjarigen en kwetsbare groepen) regelt. Hiermee borgen we een veilige en plezierige natuurbeleving voor iedereen
Als onderdeel van dit veiligheidsbeleid vragen wij voor al onze vrijwilligers die structureel met kinderen of kwetsbare groepen op pad gaan een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) aan. Hiermee borgen we dat onze begeleiders van onbesproken gedrag zijn. De Natuurgroep Kockengen maakt hiervoor gebruik van de landelijke Regeling Gratis VOG, waarmee de overheid vrijwilligersorganisaties ondersteunt in hun preventiebeleid tegen grensoverschrijdend gedrag.
Gebruikte documenten
– Besluit activiteiten leefomgeving wetten.nl – Regeling – Besluit activiteiten leefomgeving – BWBR0041330
– Omgevingswet wetten.nl – Regeling – Omgevingswet – BWBR0037885
– Gedragscode Soortenbescherming Natuurbeheer Gedragscode Soortenbescherming Natuurbeheer | VBN
– Gedragscode Soortenbescherming Bosbeheer Gedragscode Soortenbescherming Bosbeheer | VBNE
– Gedragscode vogels kijken en fotograferen Gedragscode vogels kijken en fotograferen | Vogelbescherming
– Gedragscode drones in natuurgebieden Gedragscodes drones in natuurgebieden – Natuurfotografie
– Vereniging NOV – Sociale veiligheid Sociale Veiligheid in het vrijwilligerswerk | Vereniging VrijwilligerswerkNL